ผมเริ่มศึกษาธรรมะอย่างจริงจังได้ 1-2 เดือนนี้ครับ เรียกว่ามือใหม่มาก ได้อ่านหนังสือพระคุณเจ้าภิกขุโยหลายเล่ม โดนใจ และได้ปัญญาความรู้มาก ผมมีข้อสงสัยในการปฏิบัติอย่างนี้ครับ
ถาม 1. ควรปฏิบัติให้มีสมาธิมาก (ให้มีอารมณ์เดียวก่อนยังไม่ต้องพิจารณาอะไร) จิตจะได้นิ่งพอที่จะมีกำลัง เพื่อต่อมาจะได้พิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม หรือว่าให้ตามรู้จิตไปเรื่อยๆ พิจารณาไปเลย กาย เวทนา จิต ธรรม ตามไตรลักษณ์ แล้วเดี๋ยวเมื่อปัจจัยพร้อม จิตจะรู้ได้เองครับ
ตอบ ควรให้มีสติเอาไว้ให้มาก อย่างสมาธินี้ จะเอาให้มีอารมณ์เดียวตลอดเวลามันก็จะต้องนั่งนิ่งๆ ในห้องทั้งวัน แต่ในความเป็นจริงมันจะต้องไปโน่นไปที่ ไปทำงานทำการตามหน้าที่ของตน ดังนั้น ใช้เวลาตรงนี้แหล่ะในการศึกษาจิตตน เหมือนกับมีรูอยู่ 5 รู จะมีหนูวิ่งออกมารูไหนก็ไม่รู้ คอยเฝ้าดูสังเกตทวารเหล่านั้น เฝ้าดู เผลอบ้าง ลืมบ้าง ไม่เป็นไร ตา หู จมูก ลิ้น กาย จิต ไม่ให้ซัดส่าย พิจารณาเข้าตามไตรลักษณ์นั้นแหล่ะ เมื่อเหตุปัจจัยมันพร้อม องค์ประกอบพร้อม มันจะรู้ได้เอง
ถาม 2. เวลาตามดูจิต เมื่อเกิดอารมณ์โมโห คือให้เรารู้ว่าโมโห เท่านี้คือการตามรู้แล้วใช่มั๊ยครับ
ตอบ ใช่... เมื่อรู้แล้วก็แก้ไขปัญหาไปตามความเหมาะสม
ถาม 3. ตอนทำงาน เราใช้สมองคิดงาน คิดอยู่แต่เรื่องงาน ลืมลมหายใจ เป็นเรื่องปกติหรือเปล่าครับ หรือต้องทำงานไปและนึกรู้ลมหายใจไป ผมลองฝึกดูทำงานลำบากครับ
ตอบ เวลาจะจับแมวเข้าบ้านน่ะ เราจะนั่งรอมันหรือว่าเราจะไปทำนั่นทำนี่ก่อน พอมันมาเราก็เข้าไปดูเข้าไปจับล่ะ เราก็ต้องทำงานทำการเหมือนกัน ดังนั้น ทำงานไปตามหน้าที่ แต่ขอให้รู้ตัวทั่วพร้อมอยู่กับงานๆ นั้น ไม่ใช่ว่าจะต้องไปอยู่กับลมหายใจเสียเมื่อไหร่ อย่างถ้าหากเราอยู่บนเรือ และเรือกำลังจะจมน้ำเหมือนในหนังนั้นน่ะ เราจะมัวแต่รู้ลมหายใจมั้ย หรือจะตั้งสติมองหาหนทางหนีรอด หือ? เจริญพร ดีแล้ว มีผู้ปฏิบัติไม่น้อยก็เป็นเช่นนี้เหมือนกัน เขาจะเลือกว่า ฉันจะทำอย่างไรกับการดูลมหายใจหรือดูงานของฉัน หรืออย่างนักเขียน เขาก็ต้องจดจ่ออยู่กับการเขียน เขาไม่ได้อยู่กับลมหายใจตอนที่เขียน แต่อย่าลืมว่า “การมีสติรู้ตัวทั่วพร้อม” กับ “การจดจ่อ” มันก็คนละเรื่องนะ เข้าใจมั้ย
เธออาจจะมีสติรู้ตัวอยู่ แต่เธอไม่ได้จดจ่ออยู่ที่ลม เธอหยิบตราปั้มขึ้นมาปั้มเอกสารทีละแผ่นๆ หรือเซ็นลายเซ็น ก็เซ็นลงไปอย่างมีสติ จิตก็อยู่ที่งานๆ นั้นแป๊ปเดียว และก็เปลี่ยนไปหยิบกระดาษแผ่นอื่นขึ้นมาเซ็นขึ้นมาปั้มอีก... รู้ตัวมันอยู่อย่างนี้แหล่ะไปเรื่อยๆ วันหนึ่งมันจะสมดุลย์เอง
ถาม 4. ผมสงสัยว่า ถ้าเราตามดูจิต แสดงว่าเรานั้นไม่ใช่จิตถูกหรือเปล่าครับ แล้วเราคืออะไรครับ ขันธ์ 5 ก้อไม่ใช่เราใช่มั๊ยครับ หรือว่า "เรา" นั้นก้อไม่มีครับ
ตอบ แท้จริงแล้วมันไม่มี “เรา” มาตั้งแต่ต้น แต่ด้วยความคิดเห็นที่ผิดว่าสัมผัสที่มันอยู่ตรงนั้นมันเป็น “ตัว” เป็น “ตน” จึงเข้าใจกันไปว่ามันมี “ตัวเรา” พออะไรที่เข้ามาทางตา เราก็เข้าใจว่า “เราเห็น” ถ้าไล่ย้อนกลับไปตั้งแต่ต้น มันก็ไม่ได้มี “เรา” มาแต่ไหนแต่ไร ไม่มีแม้แต่การบัญญัติการ “มี”
ลองเอามือหยิกแขนตัวเองดูสิ.... หยิกค้างเอาไว้เรื่อยๆ ความเจ็บมันเกิดที่ ณ ปัจจุบันเสมอ แต่เราอาจจะคิดว่ามันมาก ก็เพราะว่ามันยังหยิกอยู่อย่างต่อเนื่องนั่นเอง จงพิจารณาเถิด
