ถาม วิถีชีวิตของคนรุ่นใหม่ เป็นลูกจ้าง หาเช้ากินค่ำ รายได้น้อย มีภาระมากไม่สามารถทำบุญทำทานได้บ่อยๆ ไม่มีสามารถไปเข้าอบรมปฏิบัติธรรมและปลีกตัวไปวัดได้ทั้งที่พักไม่สะดวกที่จะเดินจงกรม นั่งภาวนา แต่ฝึกความรู้สึกตัว ตามรู้กายเคลื่อนไหว ดูใจคิด เผลอบ้าง รู้ตัวบ้างสลับกันไป พยายามรู้สึกตัวตั้งแต่ตื่นนอนไปจนกว่าจะหลับทำเท่าที่ทำได้ อย่างนี้จะผิดแบบแผน วิธีการอะไรหรือไม่ครับ
ตอบ เจริญพร เป็นคำถามที่น่าสนใจและใส่ใจสำหรับวิถีชีวิตลักษณะนี้
เธอจงพิจารณาให้ถี่ถ้วนถึงจุดมุ่งหมายของการปฏิบัติตน เราทั้งหลายไปวัด เราทั้งหลายทำบุญทำทานกัน จุดมุ่งหมายก็อาจจะทำให้ผู้ทำบุญมีความสุขใจ ก่อให้เกิดความสุขกาย เราเดินจงกรม นั่งภาวนาก็เพื่อที่จะให้ได้เรียนรู้จิตของตน ได้เรียนรู้ทางของกิเลส เอาล่ะ ขอจงลองพิจารณาดูซิ อะไรกันเล่าคือจุดหมายปลายทางที่เป็นที่สุดของการปฏิบัติหรือเป็นจุดหมายที่เราทั้งหลายหวังกันเอาไว้จึงต้องมาปฏิบัติ
นั่นก็คือ ก็เพื่อให้จิตเกิดปัญญานำพาให้กิเลสที่มันหมักหมดในสันดานมันลดลง หรือหมดไป วิธีการที่วางไว้เป็นระบบระเบียบหรือเป็นหลักการหลักสูตรหรือเป็นคอร์สนั้นก็เป็นหนทางหนึ่ง เช่นกัน เพราะท้ายที่สุดแล้ว วิธีการหรือแนวทางเหล่านั้นก็ล้วนแล้วพาเดินไปในทางเดียวกัน นั่นก็คือ มรรค ซึ่งก็คือ การที่เราได้หันมาดูแลจิตตนและนำพาจิตตนให้หลุดพ้นจากสิ่งร้อยรัด เพื่อความหมดสิ้นซึ่งกิเลส... ดังนั้น ไม่ว่าเธอจะปฏิบัติอย่างไร ขอให้จุดหมายของเธอเป็นการนําพาให้กิเลสลด พาให้อัตตาลด พาให้จิตลดพยศ พาให้จิตลดความซัดส่าย พาให้ทำลายความยึดมั่นถือมั่น พาให้ความถือเนื้อถือตัวมันลด นั้นก็เป็นสิ่งที่บอกได้ว่าหนทางของเรานั้นนำพาไปสู่ทางที่ชอบหรือไม่ ขอจงเป็นไปเพื่อการนี้เถิด
มนุษย์เรานั้นต่างกัน บ้างเข้าใจง่าย บ้างเข้าใจยาก จริตที่แตกต่างกันจึงต้องใช้วิธีการที่ต่างกัน มีไม่น้อยที่หลุดพ้นได้โดยมิได้ปฏิบัติตามแบบแผนหรือเข้าหลักสูตร มีไม่น้อยที่หลุดพ้นโดยการศึกษาด้วยตนเองตามคำสอนของศาสดา เพราะถ้าจิตมันเดินมาถูกทางอยู่แล้ว มันไม่ได้กำมิจฉาทิฎฐิเอาไว้ล่ะก็ สะกิดอีกนิดมันก็พ้นได้.... การหลุดพ้น มันไม่จำเป็นต้องมีแบบแผนตายตัว พุทธะหรือความแจ้งมันก็อยู่ที่จิตนั่นแหล่ะ มันไม่ได้อยู่ที่ข้างนอกเสียเมื่อไหร่ มันจะหลุดหรือไม่หลุดมันอยู่ที่จิตของเธอนั่นแหล่ะที่เดินถูกทางหรือยัง คิดเห็นไปในทางที่ไม่สร้างเหตุให้กิเลสเพิ่มหรือเปล่า ดังนั้น ศึกษาที่จิต อบรมจิตอยู่เสมอ ศึกษาธรรมชาติของจิต พุทธะอยู่ที่จิตของเธอนั่นแหล่ะ
